Romualdo era un home "fino"

O pasado día o pequeno relato que estou por comentar chamou a miña atención.

A literatura, como ben é sabido, é a canle máis eficiente para estudar as diferentes correntes, xa non só estilísticas, senón sociais e ideolóxicas de cada época histórica.

Este fragmento pertence ao coñecido escritor galego Alfonso Daniel Rodríguez Castelao, máis coñecido por Castelao, do seu libro Cousas. Tal libro está composto por unha serie de relatos, un total de 58, que foron publicados entre 1919 e 1927 en diversos medios periódicos.

A temática desta obra é a interpretación social da Galiza daquel momento. A aldea, o mar e a igrexa son eixes fundamentais ao longo do desarrollo da obra mais é observábel a presencia de certas costumbres, ou arquetipos, que caracterizan rápidamente a sociedade no pasado (a priori). O borrachín, o mariñeiro, a muller que non acada ser nai... moi tipificado.

Particularmente, Romualdo era un home "fino" atinxiu a súa máxima para ca miña persoa: inquedanza e indignación. Dous por un, señoras e señores.

Deixo o fragmento para o deleite do lector/a:   ⇊     ⇊   ⇊  ⇊

Romualdo era un home “fino”. Polas súas maneiras xeitosas conqueriu creto de home ben enseñado, anque as súas cortesías co chapeu na man non tiñan certamente o cuño da fidalguía enxebre. A Romualdo, tan mixiriqueiro, tan fricoleiro, non lle acaía un oficio de traballo, e dispois de chorarse moito logrou meter cabeza no xuzgado municipal, onde viveu esborranchando papel, deica o día do seu pasamento. Romualdo ademais de escribente era un gran catador de viño, calidade que lle deixara o seu pai en herdo.
No beber era como no escribir: moitos groliños de viño enviados de xeito melindroso, letriña miúda con rabiños enribirichados. Tan “fino” no xuzgado coma na taberna. Romualdo emborrachábase moitas veces; pero endexamais esgallou as pernas. Canto máis viño levase a bordo máis cortesías facía. 
Unha vez Romualdo pasou a noite toda de parranda e no intre de chegar á súa casa topouse cuns amigos. Era domino.
— Anda, Romualdo, vente conosco, que imos xantar unha empanada.
— Ben; pero agardai un anaquiño que vou dicirllo á miña muller.
E Romualdo entrou deseguida na súa casa. Os amigos sentiro un gran estrondo e dispois unhas verbas adoecidas. ¡Lacazán! ¡Borrachón! ¡Pelexo! A muller de Romualdo mallaba no home coma quen malla nun fol vello. ¡Plim, plam! ¡Plim, plam!
Romualdo apareceu amañando a roupa, e con cara de ledicia finxida díxolle ós seus amigos:
— Ímonos xa, que non está ninguén na casa.

Gostaría de pensar que a interpretación que lle dou é errónea mais, lamentábelmente, teño a certeza de que non é así. Ollo! Non me malinterpretar! Non é aconsellábel analizar unha obra desde o punto de vista do noso tempo (polo menos dun xeito estricto) mais as situacións que Castelao mostra neste relato son totalmente atemporais. O home borracho que consigue un cargo público a base de ningún tipo de mérito ou esforzo moral, profesional da cata (un recurso precioso na miña opinión) cuxa esposa está na casa, e que se entende que a mata. Moito máis lonxe de poder amosar una tendencia femenista na miña lectura (abofé que o é), o que estou a pretender afástase  de tal camiño até acadar unha directriz de carácter filosófico.

Chámame a atención como unha personaxe tan pobre (e non empobrecida) se converte no eixe dunha historia (consólame pensar que foi como crítica mais tamén extraño que nestas tamén se aplauda, se creen personaxes modelo ou, mesmamente, se erixa un modelo de conducta baseado na realidade sen ser un fraude).
Romualdo é o típico ser-parásito que non sirve para moito (máis ben, para nada) e que, ainda así, ten máis ca moitos. Moita carraxe! Pero supoño que ese é o cometido da literatura; non pasar endexamais desapercibida, facer nacer en nós algo, sexa a dúbida, o asombro ou a rabia.

Ti, a persoa que le, non sexas como Romualdo. Énchete, pero non des vergoña allea. Traballa e esfórzate, non te convirtas nunha persoa preguiceira. Sé o exemplo do que hai que ser.

Ge Szymborska